PANELGESPREK: Mediatoegankelijkheid in Vlaanderen en Nederland: mogelijkheden en uitdagingen
Focus: ondertiteling voor doven en slechthorenden, audiodescriptie voor blinden en slechtzienden (op televisie, in de bioscoop, op dvd, op internet).


Hoewel er veel vooruitgang is geboekt op het gebied van ondertiteling voor doven en slechthorenden, zowel op de Vlaamse als op de Nederlandse televisie, blijft deze vorm van ondertiteling alsnog beperkt en is er dringend nood aan kwaliteitsverbetering. Audiodescriptie voor blinden en slechtzienden is zelfs onbestaande op televisie in de “Lage Landen”. Toch begint ook deze vorm van audiovisuele vertaling bekendheid te verwerven bij het doelpubliek en wordt er ook op dit terrein enige vooruitgang geboekt, met name voor films op dvd, op het gebied van internettoegankelijkheid en occasioneel bij theatervoorstellingen en andere live evenementen.
Mediatoegankelijkheid is een mensenrecht: alle bevolkingsgroepen hebben recht op ontspanning en informatie. Waarom hinken zowel Vlaanderen als Nederland dan achterop ten opzichte van landen zoals het Verenigd Koninkrijk, Duitsland en Spanje? Wat is er precies verwezenlijkt en op welk gebied? Wat zijn de plannen? Wat zijn de mogelijkheden? Wat doen de televisiezenders, de filmproducenten, de distributeurs, de internet providers en wat doet de overheid? Wat zijn de interessantste lessen uit het buitenland?
Deze en andere vragen worden voorgelegd aan een panel van expertsr:

Moderator: Erik DE SNERCK (Hoofd programmabewerking, vertaling & ondertiteling VRT)
Panelleden:

  • Marcel BOBELDIJK, Voorzitter van de European Federation of Hard-of-Hearing People,
  • Stijn CONINX, Filmregisseur,
  • Kristof D’HAENE, Hoofdproducer Informatie VMMA,
  • Hilde DE LAERE, Producent, Woestijnvis
  • Lena DE MEERLEER, Directeur Operationele Afdelingen, VRT,
  • Leen PETRÉ, Principal Manager, Media and Culture Department, Royal National Institute for the Blind, UK,
  • Helga STEVENS, Vlaams parlementslid
  • Mereijn VAN DER HEIJDEN, Manager Soundfocus, Nederland

Praktische gegevens
Dit panelgesprek vindt plaats op donderdag 22 oktober 2009 van 18 tot 20u in het kader van het 3e internationale congres “Media for All: Quality Made to Measure”.

Plaats: aula 126, Departement Vertalers en Tolken, Artesis Hogeschool, Schildersstraat 41, 2000 Antwerpen.

Het panel op donderdag 22 oktober 2009 is in het Nederlands en de toegang is gratis, zowel voor de Media for All-congresgangers als voor al wie geïnteresseerd is in mediatoegankelijkheid. De inschrijvingen zijn beperkt.

Wie niet ingeschreven is voor het congres, moet zich apart registreren voor dit panel via het inschrijvingsformulier op de website van het Departement Vertalers en Tolken van de Artesis Hogeschool Antwerpen: http://www.artesis.be/vertalertolk/, onder ‘Nieuws’.
Er zijn Vlaamse gebarentolken en een schrijftolk voorzien.

Erik DE SNERCK ging na zijn studies eind 1995 aan de slag bij de toenmalige BRTN. De eerste jaren combineerde hij redactiewerk met opdrachten voor teletekstondertiteling. In 1997 koos hij voluit voor de redactie van T888. Door zijn interesse voor technologie en techniek werd hij al gauw het aanspreekpunt voor de IT-afdelingen op de VRT en coördineerde hij de introductie van nieuwe platformen. Met de implementatie van spraakherkenning, met name voor live ondertitelen, is er pionierswerk geleverd waardoor de VRT plots helemaal vooraan in het peloton van Europese publieke omroepen kwam te staan. Vanaf 2005 kreeg Erik De Snerck een vaste functie als projectverantwoordelijke voor de meest uiteenlopende opdrachten. In 2008, nadat hij mee de contouren had uitgetekend van de reorganisatie van de redactie, kwam hij aan het hoofd van T888.

Marcel BOBELDIJK is sinds april 2003 voorzitter van de European Federation of Hard of Hearing People (EFHOH), dat 27 Europese landen vertegenwoordigt. Hij is bestuurslid van de International Federation of Hard of Hearing People (IFHOH), lid van EDF (European Disability Forum), van de NVVS (de Nederlandse organisatie voor slechthorende volwassenen) en bestuurslid van JOSH! (de Nederlandse organisatie voor jonge mensen met een handicap).
Marcel Bobeldijk is slechthorend sinds geboorte. Hij bezocht een lagere en middelbare school voor slechthorende kinderen in Leiden en volgde daarna Sociale Studies aan de Universiteit van Rotterdam. Op dit ogenblik is hij Hoofd Personeel bij de belastingdienst in Den Haag. Hij werkt als vrijwilliger voor de NVVS en is voorzitter van twee NVVS-comités: het comité groep middelbare leeftijd en het comité internationale betrekkingen.
Hij ijvert voor meer kwaliteitsvolle ondertiteling op televisie (met 100% ondertiteling tegen 2010) en is ook actief betrokken bij lobbywerk voor meer toegankelijkheid op verschillende andere terreinen, zoals telecommunicatie.

Stijn CONINX is een Vlaamse cineast die zowel films als televisieseries heeft geregisseerd. Zijn eerste films waren voornamelijk komedies: Hector (1987) en Koko Flanel (1990). In 1993 regisseerde hij Daens, een van de meest succesvolle Vlaamse films ooit, genomineerd voor de Oscars, verschillende Plateauprijzen op het Internationaal Filmfestival van Vlaanderen-Gent en een speciale vermelding van de Internationale Jury van de Katholieke Film op het Filmfestival van Venetië. Daarna volgden Licht (1998), Verder dan de maan (2003) en dit jaar nog Soeur Sourire. Voor de televisie maakte Stijn Coninx onder andere De Kavijaks (VTM) en samen met Bart Peeters en Hugo Matthysen de serie Het Peulengaleis (VRT).
Stijn Coninx is bovendien bestuurder van de Belgische Vereniging van Auteurs, Componisten en Uitgevers (SABAM) en hoogleraar aan het RITS (Erasmus hogeschool) en aan het Institut National Supérieur des Arts du Spectacle et Techniques de Diffusion (INSAS) te Brussel.

Hilde DE LAERE produceerde samen met Erwin Provoost The Bloody Olive van Vincent Bal, De Zaak Alzheimer van Erik Van Looy, De Bloedbruiloft van Dominique Deruddere en Windkracht 10 van Hans Herbots. Zij coproduceerde Het Paard van Sinterklaas van Mischa Kamp en Blind van Tamar van den Dop. Voor Woestijnvis produceerde ze Loft van Bart De Pauw en Erik Van Looy.

Lena DE MEERLEER begon na haar regentaatstudies in 1977 bij de VRT te werken als regieassistente. Na een tussenstop in New York waar ze als coördinator Eurovisie bij de European Broadcasting Union (EBU) actief was, kwam ze in 1990 als producer bij de TV-sportredactie. Na de omvorming van VRT tot NV van publiek recht in 1996 werd ze verantwoordelijk voor de productiemiddelen TV. Vanaf 2000 ging ze aan de slag als programmamanager bij Eén. Nadien werd ze er Netwerkcoördinator.
In 2004 werd Lena De Meerleer Netmanager van Sporza en aansluitend op de drukke sportzomer werd ze als manager Sport verantwoordelijk voor de TV sportredactie. Vanaf 2005 kreeg ze als redactiemanager Nieuws en Sport de verantwoordelijkheid over het financieel, middelen- en personeelsbeheer voor Nieuws en Sport. Ook het rechtenbeheer Sport was haar verantwoordelijkheid. Aansluitend werd ze manager van het crossmediale productiehuis Sport, waar ze verantwoordelijk was voor de sportuitzendingen van de openbare omroep op televisie, radio en online. Sinds 1 oktober 2008 is Lena De Meerleer Directeur Operationele Afdelingen van de VRT. Zij staat nu aan het hoofd van een bedrijfsunit met bijna 800 medewerkers en het grootste facilitaire bedrijf voor radio en televisie in Vlaanderen.

Kristof D’HAENE is Licentiaat Politieke en Sociale Wetenschappen en Communicatiewetenschappen (Universiteit Gent). In 1992 startte hij zijn loopbaan op de Nieuwsdienst van VTM als productiemedewerker. Een jaar later ging hij aan de slag bij de dossierprogramma’s van VTM en het toenmalige Ka2, eerst als researcher, later als journalist bij het actualiteitenmagazine Telefacts en het debatprogramma Dossier op Ka2. Eind jaren ’90 was hij eindredacteur van het actualiteitenmagazine Telefacts. In 2003 werd hij producer van alle informatiemagazines van de Nieuwsdienst van VTM. Na een korte uitstap als programmamanager bij de openbare omroep is hij sinds 2005 hoofdproducer nieuws, sport en duidingsprogramma’s van de commerciële zender. In die functie startte hij o.a. ook met de organisatie van de live-ondertiteling van het nieuws van VTM in 2007.

Leen PETRÉ is Principal Manager, Media and Culture van het Royal National Institute of the Blind (RNIB). Zij is onder meer verantwoordelijk voor de beleidsvoorstellen van de organisatie en voor het lobbywerk dat ervoor moet zorgen dat televisie, radio, dvd’s en films toegankelijker gemaakt worden voor blinden en slechtzienden. Leen Petré is voorzitter van het overheids-adviescomité voor digitale televisie, de "Consumer Expert Group on Digital Switchover". Als voorzitter van deze groep heeft Leen Petré een prominente rol gespeeld in de ontwikkeling van een officieel “assistentie-pakket” voor oudere mensen en gehandicapten rond digital televisie in Groot-Brittannië.
Leen Petré is Licenciaat Politieke en Sociale Wetenschappen en heeft een M.A. in European Studies van de Katholieke Universiteit van Leuven. In haar vrije tijd is ze lid van het "Communications Consumer Panel", het Britse onafhankelijke adviesorgaan voor mediabeleid, spectrumbeleid en telecommunicatie, en van een Brits adviescomité voor voedselveiligheid. Leen Petré heeft een uitgebreide ervaring in consumentenbeleid en gehandicaptenbeleid. Ze werkt sinds 2000 voor RNIB, en was gedurende vier jaar European Campaigns Manager, vooraleer ze in 2004 haar huidige post opnam.

Helga STEVENS, van opleiding juriste (Lic. Rechten KU Leuven (1993) en Master of Laws University of California at Berkeley, USA (1994)), is gemeenschapssenator voor de N-VA. Voordien werkte ze als directeur voor de European Union of the Deaf (www.eud.eu). In die hoedanigheid lobbyde ze op EU niveau om de media en telecommunicatie toegankelijker te maken voor personen met een handicap, samen met European Blind Union en European Disability Forum.
In het Vlaams Parlement slaagde Helga STEVENS erin een amendement op de Vlaamse mediadecreten erdoor te krijgen in april 2009. Hierdoor zijn alle Vlaamse TV-omroepen op korte termijn verplicht om hun programma’s toegankelijker te maken voor doven/slechthorenden en blinden/slechtzienden d.m.v. teletekst, auditieve ondertiteling, audio- beschrijving en Vlaamse Gebarentaal. Voor meer info: www.helgastevens.be.

Mereijn VAN DER HEIJDEN heeft zich tijdens zijn studies Muziektechnologie (MA) en Sound Design (MMus) aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht (HKU) gespecialiseerd in filmtoegankelijkheid voor blinden en slechtzienden. Zijn bedrijf Soundfocus is in Nederland verantwoordelijk voor alle grote audiodescriptie-projecten op het gebied van film, televisie, theater en internet. Recentelijk zijn ondermeer de films Zwartboek, Bride Flight en Oorlogswinter toegankelijk gemaakt voor zowel bioscoop als dvd/BD.
Tevens werkt Mereijn van der Heijden als researcher binnen het onderzoekslectoraat van de HKU en combineert die werkzaamheden met zijn promotie-onderzoek aan de universiteit van Bournemouth (UK). Door zijn expertise op het gebied van geluidsontwerp voor audiodescriptie is hij betrokken bij internationale projecten voor toegankelijke digitale media en werkt hij samen met belangenorganisaties en adviesorganen in binnen- en buitenland.